Oruç ile İlgili Ayetler ve Mealleri

Oruç, İslam’da sadece aç ve susuz kalmakla sınırlı bir ibadet değildir. Nefsi terbiye eden, sabrı büyüten, kalbi diri tutan ve kulun Rabbine bağlılığını güçlendiren derin bir kulluk halidir. Kur’an-ı Kerim’de oruçla ilgili ayetler incelendiğinde, bu ibadetin farz oluşu, ramazan ayıyla ilişkisi, kolaylaştırıcı hükümleri, sınırları ve farklı durumlarda orucun nasıl devreye girdiği açık biçimde görülür.

Bakara / 185. Ayet

شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذ۪ٓي اُنْزِلَ ف۪يهِ الْقُرْاٰنُ هُدًى لِلنَّاسِ وَبَيِّنَاتٍ مِنَ الْهُدٰى وَالْفُرْقَانِۚ فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُۜ وَمَنْ كَانَ مَر۪يضًا اَوْ عَلٰى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ اَيَّامٍ اُخَرَۜ يُر۪يدُ اللّٰهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَلَا يُر۪يدُ بِكُمُ الْعُسْرَۘ وَلِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ وَلِتُكَبِّرُوا اللّٰهَ عَلٰى مَا هَدٰيكُمْ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

Meali: Ramazan ayı, Kur’an’ın insanlara yol gösterici olarak indirildiği aydır. Doğruyu eğriden ayıran apaçık deliller de onda yer alır. Ramazana ulaşan kimse orucunu tutsun. Hasta olan ya da yolculukta bulunan kişi, tutamadığı günleri başka zamanlarda tamamlasın. Allah sizin için kolaylık ister, sizi güçlük altında bırakmak istemez. Sayıyı tamamlamanız, O’nu yüceltmeniz ve şükretmeniz istenir.

Bakara / 183. Ayet

يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذ۪ينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَۙ

Meali: Ey iman edenler, sizden önceki topluluklara yazıldığı gibi oruç size de farz kılındı. Umulur ki böylece takvaya erersiniz.

Bakara / 184. Ayet

اَيَّامًا مَعْدُودَاتٍۜ فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَر۪يضًا اَوْ عَلٰى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ اَيَّامٍ اُخَرَۜ وَعَلَى الَّذ۪ينَ يُط۪يقُونَهُ فِدْيَةٌ طَعَامُ مِسْك۪ينٍۜ فَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْرًا فَهُوَ خَيْرٌ لَهُۜ وَاَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ

Meali: Oruç, sayılı günlerde tutulur. İçinizden hasta olan ya da yolculuğa çıkan kimse, başka günlerde eksik kalan oruçlarını tamamlar. Oruca güç yetiremeyenler için bir yoksulu doyuracak miktarda fidye vardır. Kim gönüllü olarak daha fazla hayır yaparsa bu kendi lehinedir. Yine de bilirseniz, bizzat oruç tutmanız sizin için daha hayırlıdır.

Bakara / 187. Ayet

اُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيَامِ الرَّفَثُ اِلٰى نِسَٓائِكُمْۜ هُنَّ لِبَاسٌ لَكُمْ وَاَنْتُمْ لِبَاسٌ لَهُنَّۜ عَلِمَ اللّٰهُ اَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَخْتَانُونَ اَنْفُسَكُمْ فَتَابَ عَلَيْكُمْ وَعَفَا عَنْكُمْۚ فَالْـٰٔنَ بَاشِرُوهُنَّ وَابْتَغُوا مَا كَتَبَ اللّٰهُ لَكُمْۖ وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتّٰى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْاَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْاَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِۖ ثُمَّ اَتِمُّوا الصِّيَامَ اِلَى الَّيْلِۚ وَلَا تُبَاشِرُوهُنَّ وَاَنْتُمْ عَاكِفُونَۙ فِي الْمَسَاجِدِۜ تِلْكَ حُدُودُ اللّٰهِ فَلَا تَقْرَبُوهَاۜ كَذٰلِكَ يُبَيِّنُ اللّٰهُ اٰيَاتِه۪ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ

Meali: Oruç gecelerinde eşlerinize yaklaşmanız helal kılındı. Siz birbiriniz için bir örtü ve sığınaksınız. Allah, içinizde yaşanan zorluğu bildi, tevbenizi kabul etti ve sizi bağışladı. Artık geceleri eşlerinize yaklaşabilirsiniz. Fecrin aydınlığı gecenin karanlığından seçilinceye kadar yiyip içebilirsiniz. Ardından orucu gece girinceye kadar tamamlayın. Mescitlerde itikâfta bulunduğunuz sırada eşlerinize yaklaşmayın. Bunlar Allah’ın çizdiği sınırlardır, onlara yaklaşmayın. Allah ayetlerini insanlara böyle açıklar ki sakınsınlar.

Ahzâb / 35. Ayet

اِنَّ الْمُسْلِم۪ينَ وَالْمُسْلِمَاتِ وَالْمُؤْمِن۪ينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ وَالْقَانِت۪ينَ وَالْقَانِتَاتِ وَالصَّادِق۪ينَ وَالصَّادِقَاتِ وَالصَّابِر۪ينَ وَالصَّابِرَاتِ وَالْخَاشِع۪ينَ وَالْخَاشِعَاتِ وَالْمُتَصَدِّق۪ينَ وَالْمُتَصَدِّقَاتِ وَالصَّٓائِم۪ينَ وَالصَّٓائِمَاتِ وَالْحَافِظ۪ينَ فُرُوجَهُمْ وَالْحَافِظَاتِ وَالذَّاكِر۪ينَ اللّٰهَ كَث۪يرًا وَالذَّاكِرَاتِ اَعَدَّ اللّٰهُ لَهُمْ مَغْفِرَةً وَاَجْرًا عَظ۪يمًا

Meali: Allah’a teslim olan erkekler ve kadınlar, iman edenler, içten itaat edenler, doğru sözlü olanlar, sabredenler, saygı ve huşu sahibi olanlar, infak edenler, oruç tutanlar, iffetini koruyanlar ve Allah’ı çok ananlar için Allah mağfiret ve büyük bir ödül hazırlamıştır.

Tahrim / 5. Ayet

عَسٰى رَبُّهُٓ اِنْ طَلَّقَكُنَّ اَنْ يُبْدِلَهُٓ اَزْوَاجًا خَيْرًا مِنْكُنَّ مُسْلِمَاتٍ مُؤْمِنَاتٍ قَانِتَاتٍ تَٓائِبَاتٍ عَابِدَاتٍ سَٓائِحَاتٍ ثَيِّبَاتٍ وَاَبْكَارًا

Meali: Eğer Peygamber sizi boşarsa, Rabbi ona sizin yerinize daha hayırlı eşler verebilir. Bunlar Allah’a teslim olmuş, iman etmiş, gönülden itaat eden, tevbe eden, ibadete yönelen, oruç tutan kadınlar olabilir.

Mâide / 89. Ayet

لَا يُؤَاخِذُكُمُ اللّٰهُ بِاللَّغْوِ ف۪ٓي اَيْمَانِكُمْ وَلٰكِنْ يُؤَاخِذُكُمْ بِمَا عَقَّدْتُمُ الْاَيْمَانَۚ فَكَفَّارَتُهُٓ اِطْعَامُ عَشَرَةِ مَسَاك۪ينَ مِنْ اَوْسَطِ مَا تُطْعِمُونَ اَهْل۪يكُمْ اَوْ كِسْوَتُهُمْ اَوْ تَحْر۪يرُ رَقَبَةٍۜ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلٰثَةِ اَيَّامٍۜ ذٰلِكَ كَفَّارَةُ اَيْمَانِكُمْ اِذَا حَلَفْتُمْۜ وَاحْفَظُٓوا اَيْمَانَكُمْۜ كَذٰلِكَ يُبَيِّنُ اللّٰهُ لَكُمْ اٰيَاتِه۪ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

Meali: Allah, dil alışkanlığıyla yaptığınız yeminlerden sizi sorumlu tutmaz. Fakat bilinçli olarak bağlandığınız yeminlerden sorumlu olursunuz. Bunun kefareti, on yoksulu doyurmak, giydirmek ya da bir köleyi özgürlüğüne kavuşturmaktır. Gücü yetmeyen üç gün oruç tutar. Yeminleriniz konusunda sorumluluk taşıyın. Allah size ayetlerini böyle açıklar ki şükredesiniz.

Nisâ / 92. Ayet

وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ اَنْ يَقْتُلَ مُؤْمِنًا اِلَّا خَطَـًٔاۚ وَمَنْ قَتَلَ مُؤْمِنًا خَطَـًٔا فَتَحْر۪يرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ وَدِيَةٌ مُسَلَّمَةٌ اِلٰٓى اَهْلِه۪ٓ اِلَّٓا اَنْ يَصَّدَّقُواۜ فَاِنْ كَانَ مِنْ قَوْمٍ عَدُوٍّ لَكُمْ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَتَحْر۪يرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍۜ وَاِنْ كَانَ مِنْ قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ م۪يثَاقٌ فَدِيَةٌ مُسَلَّمَةٌ اِلٰٓى اَهْلِه۪ وَتَحْر۪يرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍۚ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيَامُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِۘ تَوْبَةً مِنَ اللّٰهِۜ وَكَانَ اللّٰهُ عَل۪يمًا حَك۪يمًا

Meali: Bir müminin başka bir mümini kasten öldürmesi düşünülemez, ancak hata ile olabilir. Yanlışlıkla öldüren kimse, mümin bir köleyi azat etmeli ve ölenin ailesine diyet ödemelidir. Aile bağışlarsa diyet düşer. Eğer köle azat etmeye imkân yoksa, Allah’a yönelmiş bir tevbe olarak peş peşe iki ay oruç tutulur. Allah her şeyi bilen ve hikmetle hükmedendir.

Mücâdele / 4. Ayet

فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيَامُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ مِنْ قَبْلِ اَنْ يَتَمَٓاسَّاۚ فَمَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَاِطْعَامُ سِتّ۪ينَ مِسْك۪ينًاۜ ذٰلِكَ لِتُؤْمِنُوا بِاللّٰهِ وَرَسُولِه۪ۜ وَتِلْكَ حُدُودُ اللّٰهِۜ وَلِلْكَافِر۪ينَ عَذَابٌ اَل۪يمٌ

Meali: Köle azat edecek gücü bulamayan kimse, eşine yaklaşmadan önce aralıksız iki ay oruç tutar. Buna da gücü yetmezse altmış yoksulu doyurur. Bu hükümler Allah’a ve Rasûlü’ne bağlılığınızın göstergelerindendir. Bunlar Allah’ın sınırlarıdır.

Mâide / 95. Ayet

يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا لَا تَقْتُلُوا الصَّيْدَ وَاَنْتُمْ حُرُمٌۜ وَمَنْ قَتَلَهُ مِنْكُمْ مُتَعَمِّدًا فَجَزَٓاءٌ مِثْلُ مَا قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ يَحْكُمُ بِه۪ ذَوَا عَدْلٍ مِنْكُمْ هَدْيًا بَالِغَ الْكَعْبَةِ اَوْ كَفَّارَةٌ طَعَامُ مَسَاك۪ينَ اَوْ عَدْلُ ذٰلِكَ صِيَامًا لِيَذُوقَ وَبَالَ اَمْرِه۪ۜ عَفَا اللّٰهُ عَمَّا سَلَفَۜ وَمَنْ عَادَ فَيَنْتَقِمُ اللّٰهُ مِنْهُۜ وَاللّٰهُ عَز۪يزٌ ذُو انْتِقَامٍ

Meali: Ey iman edenler, ihramlı iken av hayvanı öldürmeyin. İçinizden kim bunu kasten yaparsa, yaptığına denk bir kurban, yoksulları doyurma ya da buna karşılık gelecek şekilde oruç tutma yoluna gider. Böylece işlediğinin ağırlığını hisseder. Allah geçmiştekileri affetmiştir. Fakat kim yine dönerse Allah onun karşılığını verir.

Bakara / 196. Ayet

وَاَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لِلّٰهِۜ فَاِنْ اُحْصِرْتُمْ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِۚ وَلَا تَحْلِقُوا رُؤُ۫سَكُمْ حَتّٰى يَبْلُغَ الْهَدْيُ مَحِلَّهُۜ فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَر۪يضًا اَوْ بِه۪ٓ اَذًى مِنْ رَأْسِه۪ فَفِدْيَةٌ مِنْ صِيَامٍ اَوْ صَدَقَةٍ اَوْ نُسُكٍۚ فَاِذَٓا اَمِنْتُمْ۠ فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ اِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِۚ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلٰثَةِ اَيَّامٍ فِي الْحَجِّ وَسَبْعَةٍ اِذَا رَجَعْتُمْۜ تِلْكَ عَشَرَةٌ كَامِلَةٌۜ ذٰلِكَ لِمَنْ لَمْ يَكُنْ اَهْلُهُ حَاضِرِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِۜ وَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاعْلَمُٓوا اَنَّ اللّٰهَ شَد۪يدُ الْعِقَابِ۟

Meali: Haccı ve umreyi Allah için tamamlayın. Bir engel çıkarsa kolayınıza gelen kurbanı gönderin. Kurban yerine ulaşmadan başlarınızı tıraş etmeyin. Hastalık ya da baştaki rahatsızlık sebebiyle önceden tıraş olan kimse, oruç, sadaka ya da kurban ile fidye verir. Temettü haccı yapan ve kurban bulamayan kişi, üç gün hacda, yedi gün dönüşte olmak üzere on gün oruç tutar.

Meryem / 26. Ayet

فَكُل۪ي وَاشْرَب۪ي وَقَرّ۪ي عَيْنًاۚ فَاِمَّا تَرَيِنَّ مِنَ الْبَشَرِ اَحَدًاۙ فَقُول۪ٓي اِنّ۪ي نَذَرْتُ لِلرَّحْمٰنِ صَوْمًا فَلَنْ اُكَلِّمَ الْيَوْمَ اِنْسِيًّاۚ

Meali: Ye, iç ve gönlün huzur bulsun. İnsanlardan birini görürsen Rahman için bir susma adağında bulunduğunu söyle ve bugün kimseyle konuşmayacağını bildir.